به مناسبت روز جهانی رواندرمانی، با دو رواندرمانگر گروه موسسات خانواده بهارنکو، ملیحه ربانی، کاندیدای دکتری روانشناسی سلامت و الناز کریمی، دکتری روانشناسی بالینی، به گفتوگو نشستیم.
خانم ربانی، لطفاً درباره تاثیر درمان مراجعان بر نگاه شخصی و حرفهای خود توضیح دهید.
در طول سالها فعالیت حرفهای، با مراجعانی روبهرو شدهام که باوجود تحمل رنجهای بسیار، توانستهاند امید و معنا را در زندگی خود بازآفرینی کنند. این تجربیات الهامبخش من بوده و نشان داده ظرفیت انسان برای رشد و بازسازی بسیار فراتر از آن است که تصور میشود.
رواندرمانگرها چقدر باید درمان خود را متناسب با فرهنگ بومی مراجع تنظیم کنند؟
مراجعان با ارزشها، باورها، هنجارها و حتی اصطلاحات فرهنگی خاص خود وارد فرایند درمان میشوند. اگر درمانگر این زمینه فرهنگی را نادیده بگیرد، احتمالاً مراجع احساس میکند که درک نمیشود و در نتیجه اتحاد درمانی ضعیف خواهد شد.
درمانگر باید تعادلی برقرار کند بین احترام به هویت فرهنگی مراجع و ایجاد فضایی برای بازاندیشی در باورها یا هنجارهای محدودکننده.
حساسیت به فرهنگ بومی به معنای استفاده از آن فرهنگ بهعنوان یک منبع غنی است، در حالی که همزمان امکان نقد و تغییر باورها برای رشد و پیشرفت مراجع را باز نگه میدارد
آیا هنوز انگ اجتماعی نسبت به مراجعه به رواندرمانگر در جامعه ما وجود دارد؟
بله، متأسفانه هنوز چنین انگی وجود دارد و برخی مراجعه به روانشناس را نشانه ضعف میدانند، خصوصاً والدینی که مسائل روانی فرزندانشان را انکار میکنند. بهرهگیری از خدمات رواندرمانی باید بهعنوان نشانه آگاهی و شجاعت پذیرفته شود و برای تغییر این نگاه نیازمند فرهنگسازی از طریق آموزشهای عمومی، رسانهها و انتشار تجربههای موفق هستیم.
چرا برخی افراد با وجود نیاز مراجعه نمیکنند یا درمان را نیمهکاره رها میکنند؟
عوامل متعددی در این زمینه دخیل هستند؛ از جمله نگرانی از قضاوت دیگران، محدودیتهای مالی، دسترسی ناکافی به متخصصان، تجربیات ناموفق قبلی و انتظارات غیرواقعبینانه از روند درمان. لازم است درمانگران از ابتدا مسیر واقعی درمان و اهمیت استمرار آن را به روشنی برای مراجعان توضیح دهند.
آرزو دارم رواندرمانی به بخشی جداییناپذیر از فرهنگ خودمراقبتی تبدیل شود، نه صرفاً راهحلی اضطراری یا خدمتی لوکس. رواندرمانگر باید همراهی برای رشد فردی و ارتقای کیفیت زندگی تلقی شود.
خانم کریمی، لطفاً خود را معرفی کنید و بفرمایید در زمان نیاز به حمایت روانی چه روشی را انتخاب میکنید؟
بنده دکتری روانشناسی بالینی دارم و سالها در حوزه درمان فعالیت دارم. برای حفظ آرامش و تنظیم هیجانات خود از تراپی بهره میبرم و تکنیکهای مایندفولنس نیز برایم بسیار مؤثر بودهاند.
نظر شما درباره آینده رواندرمانی در کشور چیست؟
پوشش بیمهای هزینه جلسات مشاوره میتواند دسترسی به این خدمات را برای عموم مردم تسهیل کند. همچنین باید فعالیت روانشناسهای غیرمتخصص محدود شود تا سطح اعتماد عمومی ارتقا یابد.
چه توصیهای به مشاوران جوان یا دانشجویان روانشناسی دارید؟
توصیه میکنم همواره از منابع معتبر بهرهمند شوند، در دورههای آموزشی معتبر شرکت کنند، اخلاقمداری و همدلی را سرلوحه کار خود قرار دهند و دروس پایهای رشته را با جدیت پیگیری کنند.
