مهدی سرافراز، عضو هیئت علمی و رئیس بخش روانشناسی بالینی دانشگاه شیراز، رئیس مرکز مشاوره دانشگاه شیراز، در جمع معتکفین اعتکاف ویژه بهارنکو ویژه روانشناسان، مشاوران و کنشگران حوزه خانواده، به تبیین اهمیت خودشناسی و خودمراقبتی در حرفه مشاوره پرداخت.
وی با تأکید بر اینکه شناخت و ارزشمند دانستن خود بدون توجه به دستاوردها، مقدمه مراقبت از خود است، اظهار کرد: خودشناسی از جایی آغاز میشود که فرد بتواند خود را ببیند و تحمل کند؛ زمانی که تحمل دیدن خود وجود نداشته باشد، فرآیند خودشناسی عملاً شکل نمیگیرد.
سرافراز با اشاره به ماهیت ارتباطی خودشناسی افزود: تحمل دیدن خود امری فردی و منفرد نیست، بلکه در بستر رابطه امکانپذیر میشود؛ انسان برای شناختن خود، نیازمند نگاه سومی است؛ نگاهی که بتواند او را به خودش معرفی کند.
رئیس بخش روانشناسی بالینی دانشگاه شیراز، نتیجه خودشناسی را رسیدن به احساس ارزشمندی دانست و تصریح کرد: شرط اساسی این مسیر آن است که ارزشمندی فرد از دستاوردها و موفقیتهای بیرونی جدا شود.
وی اضافه کرد: خود قابل تعریف دقیق نیست، اما دارای لایههای متعددی است که برخی از آنها از دید آگاهانه ما پنهان میمانند؛ مانند خودِ نجاتبخش یا نادیده گرفتن تعارضها و مشکلات شخصی.
وی در ادامه با طرح این پرسش که چرا خودمراقبتی در شغل مشاوره اهمیت ویژهای دارد، هشدار داد: مشاوران و روانشناسان در معرض خطری قرار دارند که شاید بسیاری از مشاغل دیگر با آن مواجه نباشند؛ مراجعان ما را مرجع سلامت روان میدانند و این امر میتواند ما را در معرض دیکتاتوری خودشناسی قرار دهد؛ جایی که بهتدریج نوعی ارزشمندی کاذب شکل میگیرد و فرد احساس میکند دیگر نیازی به خودمراقبتی ندارد.
سرافراز در پایان خاطرنشان کرد: اگر خودشناسی بهدرستی صورت نگیرد، لایههای پنهان شخصیت هدایتگر رفتار و تصمیمهای ما خواهند شد و در مقابل، زمانی که خودشناسی بهصورت مستمر دنبال شود، شغل مشاوره میتواند بستری برای افزایش روزافزون شناخت فرد از خود باشد، نه مانعی در برابر آن.
