در نشست مشاوران جهادی بهارنکو جزئیات خدمات تخصصی ارائه شده در محلات آسیب دیده از جنگ تشریح شد. در این نشست بر ضرورت تمایز میان مشاوره بحران و روان درمانی، اهمیت آرامش دیداری مشاور در مناطق جنگی و لزوم بومی سازی پروتکل های درمانی تاکید گردید.
به گزارش روابطعمومی بهارنکو، حمید مقامی، مدیرعامل گروه مؤسسات بهارنکو در این نشست با تبریک روز روان شناس، به چالش های بنیادین این رشته در ایران پرداخت و گفت: روان شناسی علمی است که بخش عمده آن وارداتی است و وقتی وارد یک فضای دینی می شود، بومی سازی آن بسیار زمان بر خواهد بود. این مسئله باعث شده است که در حال حاضر هر روان درمانگر یک رویکرد خاص را پیش بگیرد که شاید در فرهنگ ما جوابگوی نیازهای مردم نباشد.
وی در ادامه با اشاره به کمبود نظریه پرداز در این حوزه افزود: ما در ایران با کمبود نظریه پرداز بومی در حوزه روان شناسی روبرو هستیم و همین موضوع باعث شده تا حل مشکلات مردم به درستی انجام نشود. اگر دانش ما با ریشه های فرهنگی و اجتماعی خودمان پیوند نخورد، نمی توانیم انتظار داشته باشیم که گره ای از مشکلات روانی جامعه باز شود.
مقامی همچنین به تفاوت ماهیت بحران ها اشاره کرد و اظهار داشت: بحران ها در ایران با سایر کشورها متفاوت است و حتی وضعیت ما با جایی مثل غزه شباهت کامل ندارد. وظیفه مشاور در این شرایط این است که فارغ از دیدگاه های سیاسی به همه افراد، چه موافق و چه مخالف، خدمت رسانی کند. ما باید با افزایش آگاهی و اصلاح بینش، بصیرتی پیدا کنیم که در این مسیر سخت، راهگشای مردم باشیم.
تشکیل کمیته های عملیاتی و پایش منزل به منزل محلات
ملیحه ربانی، عضو گروه جهادی مشاوره، به تشریح ساختار عملیاتی این گروه پرداخت و اظهار داشت: با آغاز بحران، کمیته های تخصصی رصد، تولید محتوا، آموزش و رسانه تشکیل شد. ما مداخلات را در سه سطح زمان انفجار، محلات پرخطر و مناطق سبز دسته بندی کردیم و ۳۳ وبینار آموزشی تخصصی برای نیروها برگزار گردید تا آمادگی لازم برای حضور در میدان فراهم شود.
او با اشاره به پایش ۲۳ محله مورد اصابت، افزود: تیم های ما در محلات آسیب دیده ای نظیر پودنک و پاسداران به صورت منزل به منزل شرایط خانواده ها را بررسی کردند. در حال حاضر با بهره گیری از ۱۴۰۰ مددکار داوطلب آموزش دیده، فعالیت ها در شرایط آتش بس نیز ادامه دارد و حتی اعزام نیرو به مناطقی همچون لامرد برای آسیب شناسی و حمایت از خانواده شهدا در دستور کار است.
ضرورت مداخلات اورژانسی و کنترل اضطراب مشاور
در ادامه نشست، فیلی، رئیس سازمان نظام روانشناسی استان فارس به تبیین سطوح تخصصی پرداخت و گفت: در شرایط بحران، ما با سه سطح راهنمایی، مشاوره و روان درمانی روبرو هستیم. در حالی که راهنمایی عمومی است، مشاوره و روان درمانی نیازمند تحصیلات تخصصی است. در شرایطی مانند جنگ، مصاحبه های بالینی باید به صورت اورژانسی انجام شود تا نوع ارتباط با توجه به شرایط مراجع تنظیم گردد.
وی با تاکید بر نقش شخصیت مشاور افزود: یک مشاور علاوه بر داشتن گوش شنوا، نباید اضطراب را در چهره اش منتقل کند؛ چرا که آرامش دیداری مشاور، اولین قدم درمانی است. همچنین در این شرایط، گروه درمانی به دلیل هزینه کمتر و بازدهی بالاتر، نقشی کلیدی ایفا می کند. جامعه ما منفعل نیست و باید با توکل به خدا و تکیه بر این پویایی مردم، به حل مشکلات پرداخت.
گزارش عملیات میدانی و توانمندسازی خانواده ها
فرهمند؛ مدیر مرکز مشاوره مهر در بخشی از این نشست به گزارش فعالیت های میدانی پرداخت و گفت: تیم های عملیاتی ما در قالب گروه های ۱۸ و ۲۴ نفره به مناطقی نظیر زیباشهر و روستاهای اطراف شیراز اعزام شدند. تمرکز اصلی ما در این حضور، تخلیه هیجانی مراجعان و استفاده از تکنیک گوش دادن فعال بود تا خانواده ها در لحظات اولیه پس از بحران، احساس امنیت و اطمینان پیدا کنند.
وی با اشاره به تفاوت واکنش ها در مناطق مختلف افزود: مشاهدات ما نشان داد که در روستاها به دلیل پیوندهای خانوادگی قوی تر، بازگشت به آرامش سریع تر اتفاق می افتد. ما در این مسیر بر آموزش مادران تمرکز کردیم؛ زیرا مادر ستون آرامش خانواده است و واکنش او تعیین کننده سطح اضطراب فرزندان است، توزیع بروشورهای خوددرمانی اضطراری نیز راهکاری بود که برای پایداری آرامش در محلات اجرا کردیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تجربه این بحران نشان داد که روان شناسان حاضر در مناطق جنگی بهتر است مهارت های اولیه امدادی را نیز فرا بگیرند. این توانمندی باعث می شود تا حضور آن ها در کنار مردم موثرتر باشد و بتوانند در کنار حمایت روانی، در موارد ضروری کمک های امدادی اولیه را نیز ارائه دهند تا اطمینان خاطر بیشتری در شرایط بحرانی ایجاد شود.
