کارگاه آموزشی ویژه مربیان موکبها، محلات و مساجد با محوریت «هویت ملی و مقاومت» به همت شبکه مردمی عرصه کودک (شمعک) وابسته به گروه مؤسسات خانواده بهارنکو و با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان فارس برگزار شد؛ کارگاهی که با هدف ارتقای مهارتهای مربیان در قصهگویی، نمایش خلاق، عروسکسازی و کاردستی، تلاش داشت مفاهیم هویت ملی و مقاومت را با زبانی متناسب با کودکان به فعالان این حوزه منتقل کند.
کارگاه آموزشی ویژه مربیان موکبها، محلات و مساجد با رویکرد «هویت ملی و مقاومت» روز چهارشنبه ۳۱ تیرماه به همت شبکه مردمی عرصه کودک (شمعک) وابسته به گروه مؤسسات خانواده بهارنکو و با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان فارس در شیراز برگزار شد.
این کارگاه که در دو نوبت صبح و عصر برگزار شد، با محورهای قصهگویی، نمایش خلاق، عروسکسازی و کاردستی، بستری برای انتقال تجربههای میدانی و آموزش مهارتهای کاربردی به مربیان فعال حوزه کودک فراهم کرد؛ مهارتهایی که قرار است در موکبها، مساجد و فعالیتهای فرهنگی مرتبط با کودکان مورد استفاده قرار گیرد.
در این دوره، علاوه بر آموزش مباحث تخصصی، تجربههای موفق مربیان فعال موکبهای کودک نیز در اختیار شرکتکنندگان قرار گرفت تا آموزشهای نظری با تجربههای عملی پیوند بخورد.
شناسایی نیازها؛ آغاز مسیر توانمندسازی
طیبه میری، دبیر اجرایی شبکه مردمی عرصه کودک (شمعک)، گفت: با توجه به شرایط امروز جامعه و نیاز کودکان به محتوا و قالبهای متناسب با سن و شرایطشان، شناسایی و ارزیابی فعالیتهای موکبهای کودک در سطح شیراز در دستور کار قرار گرفت.
وی افزود: در ایام دهه کرامت از موکبهای مختلف بازدید شد و ضمن شناسایی مربیان فعال، نقاط قوت و ضعف فعالیتها نیز مورد بررسی قرار گرفت. همین آسیبشناسی ما را به این نتیجه رساند که لازم است دورههای مهارتی متناسب با نیازهای واقعی مربیان برگزار شود.
میری ادامه داد: هدف ما ایجاد ارتباط میان مربیان فعال و متخصصان حوزه کودک است تا تجربههای موفق منتقل شود و کسانی که با دغدغه و علاقه، اما بدون آموزش تخصصی در این حوزه فعالیت میکنند، بتوانند مهارتهای لازم را فرا بگیرند.
وی با بیان اینکه در این دوره ۳۱ نفر از مربیان موکبهای فعال شیراز حضور داشتند، اظهار کرد: با وجود محدودیت ظرفیت، استقبال از این دوره بسیار بیشتر از انتظار بود و این استقبال نشان میدهد جامعه مربیان برای یادگیری و ارتقای مهارتهای خود اشتیاق فراوانی دارد.
دبیر اجرایی شمعک با اشاره به نقش گروه مؤسسات خانواده بهارنکو در راهاندازی این شبکه گفت: شمعک تلاش میکند حلقه اتصال میان متخصصان و فعالان مردمی باشد تا آموزشهای تخصصی به بدنه میدانی منتقل شود. همچنین برنامهریزی شده است در آینده علاوه بر دورههای تکمیلی، دورههای مقدماتی نیز برای سایر مربیان برگزار شود تا این جریان آموزشی استمرار یابد.
قصه؛ زبانی که کودک آن را باور میکند
در بخش دیگری از این کارگاه، فاطمه غفاری، مدرس قصهگویی، با تأکید بر جایگاه روایت در تربیت کودک گفت: استفاده از ابزار در قصهگویی میتواند به جذابتر شدن روایت کمک کند، اما تنها زمانی که ابزار در خدمت داستان باشد و جای آن را نگیرد.
وی افزود: قصهگویی یک ارتباط دوطرفه است؛ قصهگو داستان را روایت میکند و شنونده نیز با واکنشها، احساسات و پاسخهای خود، در شکلگیری جریان قصه نقش دارد.
غفاری مهمترین ویژگی یک قصهگوی موفق را باور داشتن داستان دانست و گفت: پیش از آنکه بخواهیم داستانی را برای دیگران تعریف کنیم، باید خودمان آن را باور کرده باشیم. زمانی که راوی با اعتقاد و احساس داستان را روایت کند، مخاطب نیز ارتباط عمیقتری با آن برقرار خواهد کرد.
وی همچنین بر ضرورت توجه به فرهنگ بومی در روایت تأکید کرد و گفت: قصهها باید متناسب با فرهنگ، زبان و فضای اجتماعی مخاطب روایت شوند تا تأثیر بیشتری بر کودکان داشته باشند.
این مدرس با اشاره به تاریخچه استفاده از ابزار در روایتگری افزود: استفاده از ابزار در قصهگویی سابقهای طولانی دارد و پردهخوانیهای قدیمی نمونهای از همین شیوه هستند. امروز نیز میتوان از ابزارهای مختلف استفاده کرد، اما اصل روایت باید محور اصلی باقی بماند.
غفاری با اشاره به ویژگیهای نسل جدید خاطرنشان کرد: کودکان امروز حوصله شنیدن روایتهای طولانی را ندارند؛ بنابراین قصهگو باید پیام خود را کوتاه، جذاب و متناسب با روحیات آنان ارائه کند.
وی روایت قهرمانان را از مهمترین وظایف فعالان حوزه کودک دانست و گفت: هنگام روایت زندگی شهدا و قهرمانان باید به جزئیات توجه کرد، پای صحبت خانوادهها و بازماندگان نشست و ویژگیهای انسانی شخصیتها را نیز بیان کرد؛ چرا که همین جزئیات باعث میشود کودک ارتباط عمیقتری با داستان برقرار کند.
از بطریهای بازیافتی تا عروسکهای نمایشی
در ادامه این برنامه، مریم جمالی، کارشناس فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان فارس و مدرس بخش نمایش خلاق و کاردستی، با تشریح محتوای آموزشی دوره گفت: این برنامهها با رویکرد قصهگویی، نمایش خلاق، کاردستی و هویت ملی طراحی شده است تا مربیان بتوانند با سادهترین امکانات، فعالیتهای فرهنگی مؤثر برای کودکان اجرا کنند.
وی افزود: با توجه به شرایط اجتماعی امروز، انتقال مفاهیم مقاومت به کودکان یک ضرورت است و صرفهجویی نیز میتواند یکی از نمودهای عملی این مفهوم باشد. به همین دلیل تلاش کردیم نگاه مربیان را نسبت به استفاده از وسایل دورریختنی تغییر دهیم.
جمالی ادامه داد: با بهرهگیری از لیوانها و بطریهای بازیافتی، هم فرهنگ صرفهجویی و بازیافت در میان کودکان نهادینه میشود و هم با هزینهای اندک، متریال لازم برای فعالیتهای فرهنگی در موکبها فراهم خواهد شد.
وی با اشاره به بخش عروسکسازی این کارگاه اظهار کرد: مربیان ساخت عروسکهای دستکشی و همچنین عروسکهای ساده با استفاده از چوب بستنی، قاشق، مقوا، کاغذ و نمد را فرا گرفتند؛ عروسکهایی که میتوانند در اجرای نمایش، قصهگویی و بازیهای گروهی کودکان در موکبها و برنامههای اربعین مورد استفاده قرار گیرند.
این مدرس نمایش خلاق تأکید کرد: نمایش خلاق به دلیل مشارکت فعال کودک در فرآیند یادگیری، نسبت به بسیاری از شیوههای آموزشی تأثیرگذاری بیشتری دارد و میتواند مفاهیم هویتی، اجتماعی و اخلاقی را به شکلی ماندگار منتقل کند.
آموزشهایی برای امروز و آینده
برگزارکنندگان این کارگاه معتقدند توانمندسازی مربیان حوزه کودک، تنها به آموزش چند مهارت محدود نمیشود، بلکه گامی در جهت ایجاد یک شبکه یادگیری میان فعالان مردمی و متخصصان این حوزه است.
پیوند تجربههای میدانی با آموزشهای تخصصی، میتواند کیفیت فعالیتهای فرهنگی در موکبها، مساجد و محلات را ارتقا دهد و زمینه تربیت نسلی آگاه، هویتمند و آشنا با فرهنگ ایثار و مقاومت را فراهم سازد.
به گفته مسئولان شمعک، این دوره آغاز یک مسیر آموزشی مستمر است و قرار است در ادامه، دورههای مقدماتی و تکمیلی بیشتری برای مربیان برگزار شود تا انتقال تجربه و دانش در میان فعالان حوزه کودک به یک جریان پایدار تبدیل شود؛ جریانی که نشان میدهد حتی سادهترین وسایل، از یک بطری پلاستیکی تا یک تکه مقوا، میتوانند در دستان یک مربی خلاق به ابزاری برای آموزش، هویتبخشی و پرورش نسل آینده تبدیل شوند.
